Ironie op zijn Vlaams

Maar goed dat het internet geen limieten kent. Het is tegenwoordig namelijk nogal dringen om meningen over taal langs de digitale snelweg op de publieke ruimte los te laten.  Sinds enige tijd wordt hier bijvoorbeeld geestdriftig gepoogd om meer respect af te dwingen voor het Belgisch-Nederlands. Zo geestdriftig dat de echo’s zich tot hier hebben voortgeplant en zelfs verder nagalmen in de gedrukte Knack van deze week. Bizar genoeg wordt De Manke Usurpator door deze strijders van het Algemeen Belgisch de mantel uitgeveegd en ondergebracht in het rijtje tussentaalhaters. Zo staat er (link-loos) te lezen:

In october 2010 organiseert het taalkundig department van de Universiteit Antwerpen een conferentie over het Verkavelingsvlaams. Voor hetzelfde geld had men een positieve conferentie over het Belgisch Nederlands kunnen organizeren. Maar, nee, het is blijkbaar typerend voor een bepaald taalonderzoek in België en voor bepaalde opiniemakers dat men liever de doorsnee Vlaming blijft vertellen hoe slecht hij wel spreekt (dat eeuwige Verkavelingsvlaams, die vréééselijke tussentaal!), dan dat er een conferentie zou zijn waarin de rijkdom en diversiteit van het Belgisch Nederlands (met alle “barbarismen”) gevierd wordt.

Onsympathiek vindt de Manke Usurpator het BELNED-initiatief niet, maar zijn gebrek aan zelfrespect kent nog grenzen. Zich op één lijn te zien geplaatst met Geert van Istendael en Marc Reynebeau grieft hem bijvoorbeeld diep. Laat dit de consensus zijn: begrijpend lezen blijft ook in meerstemmige contexten een onmisbare vaardigheid. Om de onzinnigheid van het hierboven aangehaalde citaat te demonstreren een passage uit een eerder verschenen post:

Na tweehonderd jaar taalstrijd gonst het in de Vlaamse publieke ruimte nog altijd van de kaakslagen en het hoogverraad. Intussen regeert krampachtigheid en is het enige wat kennelijk nog altijd niet vanzelf mag spreken het Vlaamse volk, de Vlaamse burger, de gewone Vlaming, de Nederlandstalige Belg, om over nieuwe Belgen nog maar te zwijgen. Om deze ironie te thematiseren, bedachten we een prijs ter aanmoediging van de strijd tegen het Verkavelingsvlaams. Niet omdat wij vinden dat die strijd nog aanmoediging behoeft, maar om op een speelse manier te laten zien hoe krampachtig Vlaanderen omgaat met culturele verschillen en taalvariatie. Ook en misschien wel vooral als die variatie zich van binnenuit manifesteert en zo de homogeniteit van Vlaanderen ter discussie stelt.

Door diverse nominaties toe te kennen konden we laten zien hoe verspreid de weerzin voor Vlaamse tussentaal is. Van het Belgicistische discours van Mia Doornaert, via de links-culturele belgitude van Marc Reynebeau  tot het rechtse flamingantisme van Bart De Wever. Bien étonnés de se trouver ensemble, zouden deze genomineerden gedacht kunnen hebben. Maar in het licht van de geschiedenis verschimt die verbazing. De strijd voor het Algemene Nederlands is namelijk van meet af aan verkocht met een complexe mengeling van kosmopolitische argumenten en etnisch nationalistische. Maar welke idealen men ook voor ogen had: de standaardtaal zoals die in de Noordelijke Nederlanden tot stand was gekomen, zat altijd in het basispakket. De neerlandistiek heeft zich bovendien vaak geleend voor diverse cultuurpolitieke projecten en gaf ze door haar wetenschappelijke aura extra glans en geloofwaardigheid.

Toch is onze Manke Usurpator niet bedacht om af te rekenen met dit verleden. Enkele bijbedenkingen daargelaten hebben wij voor het idealisme van generaties van volksverheffers en taalemancipatoren de grootste bewondering. Bovendien zijn wij ervan overtuigd dat de meeste stemmen die zich tegen vertussentaling verheffen, door goede bedoelingen worden aangejaagd. Ze vrezen dat we zonder het Algemeen Nederlands gedoemd zijn tot culturele minderwaardigheid. Of ze denken dat taalverloedering de voorbode is van een algehele teloorgang van normen en zeden. Hoewel wij niet geloven in die taalverloedering, en hoewel wij het verband tussen taal en morele deugdzaamheid discutabel durven te noemen, willen wij ieders zorgen ernstig nemen.

Te onthouden is vooral dat een ironisch register in Vlaanderen kennelijk nooit zonder risico’s is, zeker niet als het – o ironie – over taal gaat. Zo heeft de Manke Usurpator uit goede bron vernomen dat ook Bart De Wever zich geen raad wist met zijn nominatie voor De Manke Usurpator: was dit nu ernstig bedoeld of niet? Dat twijfels toeslaan zelfs bij de politicus die er volgens menigeen in is geslaagd flamingantisme met ironie  te verzoenen, mag een aanwijzing heten dat ironie hier haar eigen staart in de muil heeft genomen. Daar moeten lessen uit worden getrokken.

Advertenties

5 comments

  1. Beste Manke Usurpator,

    Ik wilde even reageren op je bericht hierboven. Je citeert enkel uit mijn oude bericht en niet uit de reacties en discussie met jou te vinden op deze link:

    http://belned.wordpress.com/2010/12/31/jaaroverzicht-belgisch-nederlands-en-prettige-eindejaarsfeesten-toegewenst/

    Zoals ik in onze discussie benadrukte: ik vind de uitkomst van de tussentaal conferentie zéér positief, dat jullie ironisch besloten geen prijs in de strijd tegen het Verkavelingsvlaams uit te reiken. En ook jullie werk is terecht gediversifieerd. Dat van jou als literatuursocioloog, dat van Jürgen Jaspers als taalkundige.

    Wat ik evenwel miste was een duidelijk signaal in de pers over jullie kritiek op de zogenaamde “tussentaalhaters” en een duidelijkere positie dan slechts ironie. Het niet-academische publiek heeft zo goed als niets meegekregen van jullie ironische kritiek op de “tussentaalhaters.” En dat is spijtig. Wellicht wordt dat duidelijker als jullie congresbundel verschijnt.

    Mijn blog Red het Belgisch Nederlands bevat oudere teksten, de meer courante standpunten vind je in het Knack Vrije Tribune stuk getiteld “Red het Zuid Nederlands.”

    http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

    Ik kijk uit naar verdere discussie!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s