De manke usurpator

In 1989 constateerde Geert van Istendael in Het Belgisch labyrint of De schoonheid der wanstaltigheid dat er ‘iets vuils’ de taal in de zuidelijke Nederlanden ‘aan het doodknijpen’ was: ‘Het is een manke usurpator in kale kleren, maar hij heeft de verwaandheid en de lompheid van een parvenu. Hij heet “Verkavelingsvlaams”’ (p. 108). De naam van deze usurpator dook al snel op in de nieuwsmedia, drong links en rechts een schoolboek binnen en ging uiteindelijk deel uitmaken van de officiële woordenschat toen Van Dale ‘Verkavelingsvlaams’ definieerde als de ‘informele spreektaal in Nederlandstalig België die geen dialect is maar ook geen Algemeen Nederlands’ (1999, p. 3688).

Het Verkavelingsvlaams wordt gewoonlijk betreurd, verketterd en bestreden. Maar met onze kennis van de door Geert van Istendael zo vervloekte indringer liep het de voorbije twee decennia niet zo’n vaart. De meeste taalkundigen lijken in het begrip Verkavelingsvlaams een stout synoniem voor ‘tussentaal’ te hebben herkend, een term die in de laatste jaren opgeld maakt in het variatielinguïstisch onderzoek naar substandaardisering (zeg maar: de opkomst van een Vlaamse taal die niet de status van een standaard bezit, maar waarvan de functionaliteit veel groter blijkt dan die van dialecten). Maar of tussentaal en Verkavelingsvlaams precies hetzelfde zijn weten ook taalkundigen niet, en evenmin waarom net Verkavelingsvlaams als term zoveel bijval heeft geoogst.  Het debat over Verkavelingsvlaams is daardoor goeddeels blijven hangen in de sfeer van ideologie, opinievorming en bovenal hoogoplaaiende emotie. In 2003 moest Roland Willemyns in Het verhaal van het Vlaams concluderen: ‘Wat Verkavelingsvlaams precies is, daar heeft men eigenlijk […] nog nooit een antwoord op gegeven’ (p. 362).

Om de even gehate als succesvolle usurpator beter te leren kennen, organiseren we aan de Universiteit Antwerpen op 18 en 19 oktober 2010 twee studiedagen. We kijken uit naar taalkundige beschrijvingen en ontledingen van het Verkavelingsvlaams, maar willen de discussie verruimen en verwelkomen in het bijzonder onder meer ook sociologisch, cultuurhistorisch, literatuurwetenschappelijk, taalpedagogisch, (taal)politicologisch en communicatiewetenschappelijk onderzoek. Een kruisbestuiving van disciplines lijkt ons noodzakelijk om te kunnen achterhalen wat het Verkavelingsvlaams is, welke fenomenen ermee worden bedoeld, waar het vandaan komt, waarom het wordt verfoeid, op welke manieren erover wordt gesproken, wie het spreekt of schrijft en waarom.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s